Vai trò của phòng học đa phương tiện đối với việc đổi mới phương pháp dạy học


14-09-2014
Bài báo trình bày tóm tắt về vai trò của phòng học đa phương tiện đối với việc đổi mới phương pháp dạy học thông qua một số khái niệm liên quan và việc phân tích vai trò của đa phương tiện trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Bài báo đề cập tới việc sử dụng phòng học đa phương tiện trong quá trình dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.
1.      Đặt vấn đề
 
Trong những năm gần đây, đổi mới phương pháp dạy học đã và đang được ngành giáo dục và cả xã hội đặc biệt quan tâm. Thật vậy, đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu tất yếu, bởi vì đổi mới phương pháp dạy học là cải tiến hình thức, cách thức dạy-học kém hiệu quả của giáo viên và người học, phát huy tính tích cực và sáng tạo, phát triển năng lực của người học nhằm nâng cao chất lượng dạy-học (Nguyễn Văn Cường, 2010). Có rất nhiều biện pháp nhằm đổi mới phương pháp dạy học. Trong đó, việc tăng cường sử dụng công nghệ thông tin và đa phương tiện trong dạy học có vai trò quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Hiện nay, việc sử dụng phòng học đa phương tiện trong quá trình dạy học được áp dụng trong nhiều cơ sở giáo dục và trường học ở Việt Nam. Bài báo này sẽ tóm tắt khái niệm phòng học đa phương tiện và phân tích vai trò của phòng học đa phương tiện trong việc đổi mới phương pháp dạy học.
 

2.      Nội dung
 

2.1. Một số khái niệm liên quan

Đa phương tiện (Multimedia)

Trong nhiều thập kỷ qua, đa phương tiện được sử dụng trong lĩnh vực giáo dục như là phương tiện nghe nhìn (Audio-Visual Aids) hỗ trợ trong quá trình giảng dạy (MESC, 2014). Đa phương tiện là sự kết hợp văn bản (text), đồ họa (graphic),  hoạt hình (animation), âm thanh (audio), video, liên kết (link) và các loại nội dung tương tác khác nhằm mục đích giải thích hoặc mô tả một vấn đề, sự vật, hiện tượng một cách dễ hiểu nhất (MESC, 2014; PCS, & FCIT, 2014). Có rất nhiều định nghĩa về đa phương tiện. Sử dụng định nghĩa rộng của đa phương tiện trong phòng học thì đa phương tiện có thể bao gồm các bài thuyết trình PowerPoint được tạo ra bởi giáo viên hoặc các phần mềm, nó được dùng để tham khảo, chỉ dẫn hoặc các hoạt động trực tiếp thu hút học sinh trong việc sử dụng đa phương tiện để hình thành và tiếp thu tri thức (PCS, & FCIT, 2014).

Phòng học đa phương tiện 

Phòng học đa phương tiện là phòng học được trang bị các phương tiện dạy học với đa phương tiện, ở đó diễn ra quá trình giảng dạy và học tập nhờ ứng dụng công nghệ thông tin và đa phương tiện (Washington University, 2014, “Classroom Multimedia”, para. 1). Dưới đây là những thiết bị phổ biến nhất được lắp đặt trong phòng học đa phương tiện (University of Houston, 2014, “Classroom Equipment”, para. 1):

Máy chiếu: Overhead Projector, Slide Projector, Data/Video Projector.

Thiết bị âm thanh: Handheld Public Address System, Compact Disc Player, Microphone, Multi-channel Audio Mixer, Tabletop Power PA System, Audio Tape Recorder, Power Amplifier Speaker with mic and line inputs, Record Player Turntable.

Video: Data/Video Projector, Video Cassette Recorder, Video Camcorder, TV/VCR and Cart, TV & VCR combo.
Các thiết bị khác: Computer, Network Devices, Printer, Tablet, Mobile Station, Smart Board, Easel Stand, Extension Power Cord, Laser Pointer, Portable Projection Screen, Two-Wheel Dolly.
Hình 1: Mô hình phòng học đa phương tiện điển hình của DELL (DELL, 2014, “Transform the Classroom for the Digital Age”, para. 1).

2.2. Vai trò của phòng học đa phương tiện đối với việc đổi mới phương pháp dạy

Đổi mới giáo dục nói chung, phương pháp dạy học nói riêng là quy luật phát triển của thời đại và của bất cứ quốc gia nào trong quá trình phát triển xã hội, của giáo dục và của chính bản thân người làm công tác giáo dục, của giáo viên và học sinh trong điều kiện mới (Hà Thế Truyền, 2010). Đổi mới phương pháp dạy học là sự kế thừa, có chọn lọc và sáng tạo dựa trên những giá trị tích cực của phương pháp dạy học truyền thống. Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải kiên quyết loại bỏ các phương pháp dạy học lạc hậu, truyền thụ một chiều, biến học sinh thành người thụ động trong học tập, mất dần khả năng sáng tạo vốn có của người học thông qua việc ứng dụng những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật có khả năng ứng dụng trong quá trình dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học. Việc khắc phục những trở ngại về tâm lý, những thói quen ở người học và người dạy đóng vai trò quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học.

Trong 6 thành tố của quá trình dạy học gồm: Mục tiêu, Nội dung, Phương pháp, Giáo viên, Học sinh và Phương tiện dạy học thì phương pháp dạy học giữ vai trò, ý nghĩa quan trọng không thể thiếu được trong quá trình dạy học (Tô Xuân Giáp, 1997).

Sử dụng phòng học đa phương tiện sẽ góp phần đổi mới phương pháp dạy học thông qua những điểm sau :

-      Sử dụng đa phương tiện trong dạy học mang lại cho chúng ta nguồn thông tin phong phú và sinh động, bài giảng trở nên trực quan hơn, bài giảng sống động hơn, thu hút sự tập trung, niềm say mê hứng thú của người học, làm cho người học dễ hiểu và nhớ lâu, giúp giảm bớt thời gian tìm hiểu vấn đề và làm cho việc trau dồi kiến thức được bền hơn, nhanh hơn và dễ dàng hơn.

-      Đa phương tiện phản ánh đúng đắn thực tế khách quan và qua đó cung cấp cho người học những kiến thức chính xác và cụ thể những vấn đề đang nghiên cứu. Đa phương tiện đặc biệt phù hợp với việc mô phỏng ở những nơi mà chương trình có độ phức tạp, trừu tượng và năng động cao. Mô phỏng cho phép người học trực quan hóa quá trình và xây dựng những mô hình trí tuệ.

-      Đa phương tiện góp phần tăng cường hoạt động nhận thức, cảm giác, tri giác các sự vật, hiện tượng, giúp cho việc lĩnh hội kiến thức mới thuận lợi hơn, vững chắc hơn.

-      Đa phương tiện giúp người thày có thể truyền đạt bằng nhiều con đường khác nhau những lượng thông tin cần thiết cho việc tiếp thu bài học của học sinh. Việc tiếp thu kiến thức có hiệu quả cao khi học sinh nhận được lượng tin từ nhiều nguồn tri giác khác nhau và trong hoạt động riêng của mình, tổng hợp và chọn lọc những nguồn tin đó.

-      Đa phương tiện góp phần chống hình thức dạy và học “chay” trong điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị phòng thí nghiệm, phòng thực hành còn thiếu thốn và lạc hậu như hiện nay. Nó còn có mục đích làm cho việc học “mang tính xã hội tích cực hơn, liên ngành hơn và nhiều kiến thức được liên kết lại với nhau hơn trong một thế giới”.

3.      Kết luận

Sử dụng phòng học đa phương tiện trong quá trình dạy học đã góp phần đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Nhận thức đúng đắn về vai trò của phòng học đa phương tiện trong việc đổi mới phương pháp dạy học sẽ giúp cho các trường có thể lập kế hoạch xây dựng và phát triển phòng học đa phương tiện phù hợp với yêu cầu thực tiễn phát triển của mỗi trường. Hơn nữa, nó còn giúp cho giáo viên có thể vận dụng một cách phù hợp các bài học được sử dụng phòng học đa phương tiện nhằm đạt được hiệu quả dạy học cao nhất.

 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
 
1.        DELL (2014). Transform the Classroom for the Digital Age. Retrieved Arpil 15, 2014, f-rom http://www.dell.com/learn/in/en/ink121/k12/connected-classroom-article
2.        Hà Thế Truyền, 2010. Quản lý nhà trường. Học viện Quản lý giáo dục.
3.        Nguyễn Văn Cường, 2010. Một số vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông. Dự án Phát triển giáo dục THPT.
4.        MESC, (2011). Using Multimedia in the Classroom. Retrieved f-rom http://www.mesc.gov.ws/pdf/Multimedia_Teacher_Guide.pdf
5.        PCS, & FCIT, (2014). Multimedia in the Classroom.. Retrieved Arpil 15, 2014, f-rom http://fcit.usf.edu/multimedia/overview/overviewa.html
6.        Tô Xuân Giáp, 1997. Phương tiện dạy học (hướng dẫn chế tạo và sử dụng). Nxb Giáo dục.
7.        University of Houston (2014). Classroom Equipment. Retrieved Arpil 15, 2014, f-rom http://www.uh.edu/infotech/services/facilities-equipment/classrooms/equipment-list/index.php
8.        Washington University  (2014). Classroom Multimedia. Retrieved Arpil 15, 2014, f-rom http://teachingcenter.wustl.edu/Classrooms/Multimedia/Pages/default.aspx.
Người đăng:Phùng Văn Đông, Đặng Xuân Thu (Trường Đại học Hà Nội)
14-09-2014