Sự hữu dụng của việc tương tác giữa người học với nội dung của một chương trình tiếng Anh trực tuyến


16-09-2014
Bài viết trình bày kết quả sơ bộ của một nghiên cứu về sự tương tác giữa học viên với nội dung của chương trình học tiếng Anh trực tuyến tại Trường Đại học Hà Nội. Phần đầu bài viết giới thiệu nội dung chương trình học, sau đó là phần miêu tả sự tương tác giữa học viên với nội dung chương trình, và cuối cùng là kết quả khảo sát học viên về tính hữu dụng của quá trình tương tác với nội dung học trực tuyến.
Bối cảnh và nội dung của chương trình học trực tuyến

Học trực tuyến nói chung và học tiếng Anh trực tuyến nói riêng đã trở thành một xu hướng chung ở nhiều nước trên thế giới và Việt Nam. Tại Trường Đại học Hà Nội, một chương trình học trực tuyến đã được triển khai trong nhiều năm qua. Chương trình học trực tuyến này có tên gọi English Discoveries Online (EDO). Nội dung chính của chương trình học được chia thành 3 cấp độ: cơ bản, trung cấp, nâng cao. Mỗi trình độ lại được chia nhỏ hơn thành Cơ bản 1, 2, 3 – Trung cấp 1, 2, 3 và Nâng cao 1,2,3. Tùy theo trình độ của người học (được gợi ý thông qua bài thi phân loại trình độ Placement), người quản lý lớp sẽ chỉ gán học viên của mình vào các trình độ phù hợp hoặc mở tất cả các trình độ sẵn có để người học luyện tập.  Những học viên khá hơn thường thích được giao bài ở tất cả các trình độ để họ có thể chủ động học theo tiến độ của mình và hoàn thành tất cả các nội dung học một cách hiệu quả. Tuy nhiên, những học viên kém hơn thường chỉ thích được gán với một trình độ học phù hợp với mình với những chỉ dẫn rõ ràng để đảm bảo họ có thể luyện tập kỹ càng trước khi chuyển sang học trình độ cao hơn. 

 
Biểu đồ 1: Nội dung chương trình
 
Mỗi trình độ học gồm 8 bài với các chủ đề khác nhau như đời sống gia đình, thể thao, giao tiếp, kinh doanh, v.v. Với mỗi bài, người học có cơ hội luyện nghe, đọc, nói, và ngữ pháp. Với mỗi cấu phần như vậy, người học thường được hướng dẫn nên bắt đầu với mục Khám phá (Explore) là phần cung cấp cho người học rất nhiều ngữ liệu dưới các dạng âm thanh, hình ảnh, bài đọc, các giải thích về các hiện tượng ngữ pháp. Điều này khá giống với bước khởi động trong lớp học truyền thống khi người học được cung cấp các ngữ liệu cần thiết cho phần tiếp theo được gọi là phần Luyện tập (Practice). Trong mục thứ hai, người học được đòi hỏi làm các bài tập khác nhau như điền từ vào chỗ trống, trả lời câu hỏi, sắp xếp từ cho đúng trật tự, chọn phương án trả lời từ các gợi ý, v.v. Người học thường nhận được phản hồi ngay lập tức từ chương trình xem kết quả họ làm là đúng hay sai. Sau khi hoàn tất mục Luyện tập, người học chuyển qua mục Kiểm tra (Test) để củng cố kiến thức đã học ở những phần trước. 

Một trong những đặc tính nổi bật của EDO là công nghệ nhận diện giọng nói được tích hợp trong các phần nghe và nói của các khóa học. Sau khi làm phần nghe hiểu, người học có thể lựa chọn những câu khác nhau để nghe và nhắc lại. Những câu luyện nhắc lại được ghi âm và chấm điểm để cho người học biết họ có thể phát âm chính xác đến mức độ nào. Họ có thể làm đi làm lại nhiều lần cho đến khi hài lòng với kết quả thì thôi. Họ cũng có thể gửi câu luyện tới giáo viên để xin nhận xét, góp ý. Trong cấu phần nói, người học cũng có thể làm việc tương tự và/hoặc cải thiện phản xạ nói bằng cách đóng vai giao tiếp với máy trong một hội thoại. Phần luyện tập có thể buồn tẻ với một số người nhưng với nhiều người đó là một công cụ hữu ích để luyện phát âm và ngữ điệu cho chuẩn. 
 
Biểu đồ 2: Công cụ tự ghi âm giọng nói

 
Ngoài các nội dung chính nêu trên, chương trình học trực tuyến còn có các cấu phần bổ trợ giúp người học tăng cường vốn từ vựng, thành ngữ, các cụm cố định cũng như kiến thức chung về nhiều lĩnh vực khác.

Tương tác giữa người học và nội dung chương trình

Chương trình học trực tuyến này được sử dụng như là một phần của chương trình đào tạo chuyên ngành ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Hà Nội với đối tượng người học là sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai. Chương trình được triển khai hoàn toàn trực tuyến và người học được cấp quyền truy cập vào chương trình học khi họ có thời gian rỗi. Theo quy định, người học phải hoàn thành 80% khối lượng bài tại trình độ được giao (thông thường là 2 trình độ) vào cuối mỗi học kỳ. Không hoàn thành đủ khối lượng bài theo yêu cầu học viên sẽ không được dự thi cuối kỳ, vốn là một bài thi để kiểm tra năng lực tiếng Anh tổng thể của người học với 4 kỹ năng đọc, nghe, nói, viết. Tuy nhiên, những bài thi cuối kỳ này không có trong nội dung của chương trình học trực tuyến.

Trước khi bắt đầu học, người học được tham dự một buổi tập huấn hướng dẫn cách sử dụng chương trình. Người học được hướng dẫn cách thao tác với các phần khác nhau của chương trình, ví dụ cách gắp thả chuột để trả lời câu hỏi, cách ghi âm giọng nói, cách lưu kết quả và nộp bài sau khi luyện tập xong. Họ cũng được tư vấn nên tham gia bài thi phân loại trình độ để xác định được mức năng lực tiếng Anh hiện tại của họ. Tuy nhiên, bài kiểm tra phân loại trình độ chỉ đo các kỹ năng đọc, nghe chứ không đo các kỹ năng nói và viết.

Khảo sát nhận thức của người học về tính hữu dụng của việc tương tác với nội dung chương trình

Năm 2013 một cuộc khảo sát đã được tiến hành để tìm hiểu quan điểm của người học về tính hữu dụng của nội dung khóa học trực tuyến. Hơn 210 học viên tham gia khảo sát xoay quanh các nội dung (1) độ tự tin của người học, (2) quan điểm về tính hữu dụng của việc luyện tập các kỹ năng ngôn ngữ và tính hữu dụng chung của quá trình tương tác.

Phân tích phản hồi của người tham gia khảo sát về những vấn đề trên cho ra rất nhiều kết quả thú vị. Đầu tiên, người học có độ tự tin rất cao khi học trực tuyến với hơn 74,7% số người được hỏi cho biết họ tự tin hoặc rất tự tin khi sử dụng chương trình. Điều đó cho thấy việc tập huấn định hướng ở đầu mỗi khóa học giúp người học có được những kỹ năng cơ bản để có thể khai thác được các cấu phần khác nhau của chương trình. Tuy nhiên, hơn ¼ số người được hỏi không tự tin khi tương tác với nội dung. Điều đó cho thấy việc duy trì những hỗ trợ trong thời gian học trực tuyến là cực kỳ quan trọng để đảm bảo người học khai thác được hết những gì mà khóa học cung cấp.

Thứ hai, người học nhận thấy phần nghe và ngữ pháp là những phần hữu dụng nhất với tỷ lệ lựa chọn lần lượt là 45,4% và 28%, tiếp theo là đọc và nói với mỗi kỹ năng được lựa chọn chưa tới 10%. Gần 7% người học cho rằng hai kỹ năng đọc và nói không hữu dụng chút nào. Những kết quả này cho thấy dường như người học không có điều kiện luyện tập đầy đủ kỹ năng nghe hiểu trong thời gian học phổ thông và họ vẫn quan tâm nhiều hơn tới mảng ngữ pháp là mảng mà học sinh phổ thông coi trọng nhất. Việc đánh giá thấp tính hữu dụng của phần đọc có lẽ là do việc làm các bài đọc hiểu khá tẻ nhạt. Khi luyện nói, việc thiếu chính xác trong đánh giá khẩu ngữ của người sử dụng bởi công nghệ nhận diện giọng nói cũng có thể là một trong những lý do khiến cho người học cảm thấy nội dung này không được hữu dụng cho lắm. Ngoài ra, các bài tập luyện nói chủ yếu được thiết kế dưới dạng “nghe và nhắc lại” khiến cho những người muốn phát triển các kỹ năng nói nâng cao như khả năng thuyết trình chẳng hạn không có nhiều động lực tham gia luyện phần nói.

Nhìn chung, gần một nửa số người học nhận thấy việc tương tác với nội dung học có chút ít hữu ích và hơn 15% cho rằng việc tương tác đó chẳng hữu ích chút nào. Nhằm tìm ra mối liên hệ giữa sự tự tin của học viên học trực tuyến và quan niệm chung của họ về tính hữu ích của chương trình, nhóm nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS và kết quả phân tích đã cho thấy mối quan hệ là âm và không có giá trị thống kê, rho =-.11, n=209, p>0.05. Điều đó cho thấy sự tự tin của người học trong sử dụng chương trình học trực tuyến không có tác động tới nhận thức của họ về tính hữu dụng của chương trình. Bản thân nội dung của chương trình là một nhân tốt quan trọng hơn.

Tóm lại, việc tương tác với nội dung của chương trình là một trong những nhân tố quan trọng nhất giúp người học tiếp thu được kiến thức (ngoài việc tương tác với bạn học và với giáo viên). Do vậy, nội dung của một chương trình học trực tuyến nên cung cấp được cho người học cơ hội luyện tập tất cả các kỹ năng ngôn ngữ (đọc, nghe, nói, viết) và các yếu tố ngôn ngữ khác (ví dụ ngữ pháp). Người học trong nghiên cứu này nhận thấy việc tương tác với nội dung khá hữu dụng trong một số kỹ năng (nghe, ngữ pháp), nhưng không hữu dụng lắm trong một số kỹ năng khác (đọc và nói). Điều này cho thấy những ngưởi thiết kế chương trình nên quan tâm nhiều hơn tới phần đọc để giúp phần này thú vị hơn, và để phần nói có ý nghĩa hơn cần đưa ra được khả năng đánh giá năng lực phát âm của người học một cách chính xác, các bài luyện cũng cần thiết kế đa dạng hơn.

Bài viết có sử dụng một số tư liệu của đồng nghiệp.

* Corresponding author: thachpn67@gmail.com, tel: +61430915558
Người đăng:Phạm Ngọc Thạch, Tăng Bá Hoàng, Nguyễn Quang Vịnh (Trường Đại học Hà Nội)
16-09-2014