Một số phần mềm truyền hình trực tuyến có thể sử dụng trong dạy học ngoại ngữ - Phần 2


28-07-2014
Bài viết trình bày khái niệm chung về đào tạo từ xa ứng dụng công nghệ, nêu một số phương pháp dạy học ngoại ngữ, yếu tố kỹ thuật ảnh hưởng tới việc triển khai một chương trình đào tạo có ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông; việc sử dụng các ứng dụng truyền hình trực tuyến hỗ trợ dạy học ngoại ngữ. Đồng thời, bài viết cũng gợi ý, giới thiệu một số ứng dụng truyền hình trực tuyến hỗ trợ dạy học ngoại ngữ hiện tại đang là các công cụ phổ thông, đa phần là miễn phí, có thể áp dụng vào việc dạy-học ngoại ngữ trong các cơ sở đào tạo ngoại ngữ tại Việt Nam.
2. Hệ thống phần mềm tích hợp trong một thiết bị phần cứng chuyên dụng hoặc thiết kế riêng cho một số phần cứng cố định:

Loại hệ thống phần mềm này có ưu điểm là chất lượng âm thanh và hình ảnh tương đối cao vì có phần cứng và phần mềm đồng bộ. Hệ thống có các tính năng hỗ trợ dạy-học kỹ năng Nghe (cuộc gọi / chat video / âm thanh,...); kỹ năng Nói (cuộc gọi / chat video / âm thanh); kỹ năng Đọc (tin nhắn văn bản, chia sẻ màn hình,...) và kỹ năng Viết (tin nhắn văn bản, chia sẻ màn hình,...). Tuy nhiên, hệ thống cũng không cung cấp nhiều tính năng liên quan đến bài tập tương tác (QCM,...); không có lịch làm việc cho lớp, không phân quyền như các thành viên trong lớp học (người dạy, người học,...); không có chức năng báo cáo kết quả học tập. Về mặt kinh tế, vì là các trang thiết bị và phần mềm thương mại nên chi phí đầu tư cao, chỉ có thể triển khai ở hai hoặc một số điểm học nhất định, không thể trang bị cho từng người dùng (người dạy, người học,...). Khi triển khai, người dạy và người học phải đến địa điểm tập trung nhất định có đặt trang thiết bị để tham gia dạy-học. Vì vậy, khi sử dụng loại hệ thống này, chúng ta cũng nên áp dụng theo mô hình kết hợp (blended), và chỉ triển khai với các chương trình hợp tác song phương (có 2 địa điểm dạy-học cố định). Một số hệ thống phần mềm cụ thể:

2.1. Phần mềm điều khiển hội nghị đa điểm của Sony: PCS-VCS HD / SD (High Definition / Standard Definition) (Communication Server software) - cung cấp một môi trường truyền thông hội nghị ảo, và hỗ trợ kết nối đa điểm cho 02 hoặc 03 điểm và lên đến 500 điểm khác nhau. Sony cũng mở rộng những khả năng kết nối này bao gồm hỗ trợ PC Windows ở bất kỳ nơi nào có mạng băng thông rộng với phần mềm PCS-EP Endpoint. Với phần mềm truyền thông giao tiếp ảo này, các cuộc họp trực quan có thể được tiến hành từ gần như bất kỳ vị trí từ xa nào. Phần mềm này cho phép linh hoạt và mở rộng truyền thông, có thể được sử dụng để kết nối các sản phẩm hội nghị truyền hình Sony của với nhau.

2.2. Phần mềm RealPresence của Polycom: Các phiên bản "Polycom RealPresence Mobile" và "Polycom RealPresence Desktop" này giúp tăng cường khả năng chia sẻ nội dung, đồng thời mở rộng hỗ trợ trên nhiều thiết bị do Apple, LG, Samsung và Sony sản xuất, giúp mở rộng cộng tác video và nội dung chất lượng cao tới nhiều smartphone, tablet. Polycom RealPresence Mobile cho phép dễ dàng kết nối với tablet, smartphone chạy iOS và Android với các hệ thống video tiêu chuẩn khác tại bất kỳ nơi đâu như đang di chuyển trên đường, vùng xa xôi... Ngoài ra, phần mềm có thể chia sẻ các tập tin jpg, png, trang html, PDF, PowerPoint, Excel và Word được lưu trữ trên thiết bị hoặc trong một dịch vụ lưu trữ đám mây; có khả năng điều khiển camera từ xa, kết nối không dây tablet với hệ thống phòng hội thảo video của Polycom; có thể kiểm soát các chức năng họp video như điều chỉnh âm lượng, tắt, khởi động, dừng lại bằng máy tính bảng… Polycom RealPresence Desktop là ứng dụng cộng tác video chất lượng cao dành cho máy tính chạy Windows, Mac, giúp mở rộng lợi ích của cộng tác video Polycom RealPresence mọi lúc mọi nơi.

3. Hệ thống phần mềm chạy trên giao diện web:

Loại hệ thống phần mềm này có ưu điểm là dễ triển khai vì người dạy và người học không phải cài đặt, mà có thể dùng một trình duyệt Internet nào đó để tham gia dạy-học. Một số hệ thống cho phép tải về miễn phí để cài đặt trên máy chủ của cơ sở đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho việc bổ sung mô-đun, triển khai phát triển các tính năng đặc thù. Hệ thống có các tính năng hỗ trợ dạy-học kỹ năng Nghe (cuộc gọi / chat video, tin nhắn video / âm thanh); kỹ năng Nói (cuộc gọi / chat video, tin nhắn video / âm thanh); kỹ năng Đọc (tin nhắn văn bản, trình chiếu PowerPoint, chia sẻ màn hình,...) và kỹ năng Viết (tin nhắn văn bản, chia sẻ màn hình, gửi tệp, diễn đàn trao đổi...). Hệ thống có lịch làm việc cho lớp, có phân quyền cho các thành viên trong lớp (người dạy, người học,...). Tuy nhiên, hệ thống không cung cấp nhiều tính năng liên quan đến bài tập tương tác (QCM,...); không có chức năng báo cáo kết quả học tập. Về mặt kỹ thuật, chất lượng âm thanh và hình ảnh giới hạn bởi trang thiết bị đầu cuối là các máy tính của người dạy và người học. Vì vậy, khi sử dụng loại hệ thống này, chúng ta cũng nên áp dụng theo mô hình kết hợp (blended). Một số hệ thống phần mềm cụ thể:

3.1. Hệ thống Bigbluebutton (BBB): Hệ thống phối hợp trên 15 phần mềm nguồn mở khác nhau (Red5, Asterix, Nginx, BBB, Tomcat,...) chạy được trên PC, Mac, và Unix. Đây là một hệ thống truyền hình trực tuyến miễn phí có thể thiết kế thành dạng lớp học ảo - mô phỏng các công cụ trên lớp học truyền thống, đặc biệt là lớp học ngoại ngữ - có thể truyền tải hình ảnh, âm thanh, phim, văn bản,... hướng tới sự tiện dụng, chia mô-đun và giao diện thân thiện cho người dạy và người học trực tuyến. Hệ thống BBB khác với các hệ thống trực tuyến khác ở chỗ BBB hỗ trợ không giới hạn số lượng màn hình webcam; Hỗ trợ trình chiếu trực tuyến nhiều định dạng tệp tin (PDF, PPT, hình ảnh,...) và chia sẻ toàn bộ hoặc một phần màn hình máy tính. Có ba quyền chính trong hệ thống BBB: người học, người dạy/giáo viên; và người điều khiển hệ thống (có thể kèm với quyền của người dạy). Các hoạt động trong hệ thống BBB có thể hỗ trợ việc giảng dạy bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong chương trình đào tạo ngoại ngữ.

3.2. Hệ thống Adobe Connect: Cũng tương tự như hệ thống BBB, nhưng Adobe Connect là phần mềm thương mại, bán theo bản quyền sử dụng. Hệ thống Adobe Connect có một số tính năng chính như: phát hình video người giảng bài; phát tiếng (voice, sound); trình chiếu powerpoint; trình chiếu chia sẻ màn hình các ứng dụng khác; trình chiếu chia sẻ màn hình windows; cửa sổ trao đổi qua gõ phím (Chatting room); gửi tệp (file transfer); diễn đàn trao đổi...

Kết luận

Truyền hình trực tuyến là công cụ cần được áp dụng trong việc dạy và học ngoại ngữ, nhằm tạo môi trường thuận lợi cho giao tiếp, trao đổi nội dung bài học và hỗ trợ tốt công tác quản lý lớp học, nâng cao năng lực tiếp thu của người học, nâng cao chất lượng đào tạo, tạo sự hứng thú, say mê cho người dạy và người học. Tuy nhiên, cho tới thời điểm hiện tại vì còn phụ thuộc một số điều kiện kỹ thuật, nên khi có nhu cầu triển khai cho các chương trình đào tạo ngoại ngữ, chúng ta nên chọn mô hình kết hợp (blended) giữa đào tạo trên lớp thông thường và sử dụng các phương tiện truyền hình trực tuyến làm công cụ bổ trợ cho việc đào tạo. Khi định hướng xây dựng một chương trình đào tạo ngoại ngữ hoàn toàn trực tuyến, ngoài việc quan tâm đặc biệt tới đội ngũ giáo viên, xây dựng chương trình, giáo trình, còn cần chú ý xây dựng một hệ thống tương tác truyền tải nội dung, hỗ trợ kiểm tra đánh giá thì mới hội tủ đủ điều kiện cho chương trình đào tạo ngoại ngữ hoàn toàn trực tuyến triển khai thành công.
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.    Blandin, B. (2004). Historique de la formation ouverte et à distance. Actualité de la formation permanente, (189), 69-71.
2.    Drissi, M. M. H., Talbi, M., & Kabbaj, M. (2006). La formation à distance: un système complexe et compliqué. Revue de l’EPI (Enseignement Public & Informatique).
3.    Pascal Marquet, "e-Learning et conflit instrumental", Recherche et formation [En ligne], 68 | 2011, mis en ligne le 01 décembre 2013, consulté le 14 avril 2014. URL : http://rechercheformation.revues.org/1499
4.    Tsukamoto, M. & al, (2009). Using Skype© to connect a classroom to the world: Providing students an authentic language experience within the classroom. In CamTESOL Conference on English Language Teaching.
5.    Marcelli, A. & al, (2005). Utilisation de la visioconférence dans un programme de FLE: tâches communicatives et interactions orales. Apprentissage des langues et systèmes d'information et de communication, 8(1), 185-203.
6.    Tài liệu hướng dẫn, hỗ trợ trên trang web chính thức của ooVoo, Skype, Yahoo!, Google, Camfrog, Sony, Polycom, Adobe và BigBlueButton.
Người đăng:Tăng Bá Hoàng, Trần Minh Tuấn, Vũ Thanh Yến (Trường Đại học Hà Nội)
28-07-2014