Khảo sát và đánh giá thực trạng cơ sở hạ tầng thư viện điện tử Trường Đại học Hà Nội trong việc tổ chức các dịch vụ thư viện phục vụ dạy và học ngoại ngữ


28-07-2014
Bài viết khảo sát và đánh giá thực trạng cơ sở hạ tầng Thư viện điện tử tại Trường Đại học Hà Nội và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng và dịch vụ thư viện phục vụ dạy và học ngoại ngữ.

Đặt vấn đề:
Với sự tiến bộ của khoa học, công nghệ và xu thế phát triển của ngành thư viện trên thế giới thì Thư viện điện tử ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động hỗ trợ dạy và học ngoại ngữ. Việc xây dựng và phát triển thư viện điện tử phụ thuộc rất nhiều vào cơ sở hạ tầng, do đó khảo sát và đánh giá thực trạng cơ sở hạ tầng là điều rất cần thiết với Thư viện Trường Đại học Hà Nội trong bối cảnh đang từng bước xây dựng thư viện điện tử, hướng tới mô hình Thư viện số phục vụ đào tạo ngoại ngữ, đa ngành.

Nội dung:
Khảo sát thực trạng cơ sở hạ tầng Thư viện điện tử Trường Đại học Hà Nội.
Nếu xét theo quan điểm của tác giả Nguyễn Tiến Đức (2005) cho rằng có 06 yếu tố cấu thành cơ sở hạ tầng thư viện điện tử thì có thể thống kê cơ sở hạ tầng Thư viện Trường Đại học Hà Nội như sau:
Mạng Intranet và kết nối Internet:gồm 02 đường truyền cáp quang FTTH (Fiber-To-The-Home) tốc độ cao của nhà cung cấp FPT và VNPT
Hệ thống máy chủ: gồm có 01 máy chủ Libol, 02 máy chủ chiasẻ kết nối Internet Proxyserver và 01 máy chủ Website.
Hệ thống máy trạm: gần 200 máy tính nối mạng Intranet và kết nối Internet (cấu hình chung của các máy: bộ vi xử lý 1.8 Ghz, hệ điều hành Win Xp, ổ cứng 40Gb, bộ nhớ RAM 512MB, màn hình CRT..)
Các thiết bị công nghệ chuyên dụng: 01 máy scan, 01 máy in, 01 máy in mã vạch, 04 đầu quét mã vạch, 02 máy nạp và khử từ
Phần mềm quản lý thư viện: phần mềm Libol phiên bản 6.0 của công ty TNHH một thành viên Giải pháp phần mềm và Tích hợp hệ thống Tinh Vân
Cơ sở hạ tầng về phòng ốc, bàn ghế và các trang thiết bị khác: 07 phòng chức năng, 03 phòng học nhóm phục vụ tối đa 16 người/phòng, 01 phòng tập huấn với 30 máy tính kết nối internet, 01 phòng tra cứu thông tin internet với 100 máy tính nối mạng, 30 máy trạm nghiệp vụ, 08 máy tra cứu tại các phòng tư liệu, hệ thống điều hòa công nghiệp, 120 quạt treo tường, hệ thống camera an ninh, hệ thống cửa từ, 01 máy chiếu…
Các dịch vụ thư viện điện tử tại Trường Đại học Hà Nội hỗ trợ dạy và học ngoại ngữ.
Dịch vụ tra cứu tài liệu trực tuyến (OPAC-Online Public Access Catalog): giúp người dùng tra cứu tài liệu từ bất kỳ máy tính nào có kết nối Internet thông qua phân hệ OPAC của phần mềm Libol. Người dùng có thể tìm tài liệu theo nhan đề, tác giả, từ khóa hoặc năm xuất bản, nhà xuất bản. Kết quả khảo sát cho thấy 41,10% bạn đọc đánh giá chất lượng dịch vụ ở mức khá, tốt.
Dịch vụ mượn, trả, gia hạn tài liệu và đọc tại chỗ: theo thống kê mỗi ngày thư viện phục vụ khoảng 1.000-1.200 lượt mượn, trả. Với 04 phòng tài liệu có thể phục vụ 340 chỗ ngồi cho bạn đọc tại một thời điểm.
Dịch vụ tra cứu thông tin trên Internet và học trực tuyến: người dùng có thể truy cập các website học ngoại ngữ, nghe và xem video về dạy học ngoại ngữ trên youtube, sử dụng phần mềm học ngoại ngữ trực tuyến EDO (English Discovery Online). Trung bình có khoảng từ 100-150 người/ngày sử dụng dịch vụ này.

 

 http://i278.photobucket.com/albums/kk107/vitgacuame/h1-b6_zps58d53774.jpg
Hình 1: Phòng Tra cứu thông tin trên Internet
 

Dịch vụ tra cứu và sử dụng file dạng mp3 luyện kỹ năng nghe hiểu: giúp người dùng tra cứu và sử dụng file âm thanh tương ứng với các tài liệu luyện kỹ năng nghe hiểu có trong thư viện. Hiện tại với 06 máy trạm dịch vụ thu hút khoảng 20-40 lượt sử dụng/ngày
Dịch vụ hỗ trợ trực tuyến: hỗ trợ người dùng trong tra cứu và sử dụng tài liệu thông qua trình chát Zopim trên giao diện website. Thống kê cho thấy trung bình mỗi ngày trả lời khoảng 3-10 câu hỏi.
Dịch vụ đào tạo người dùng tin: cung cấp kỹ năng tra cứu, đánh giá và sử dụng thông tin, kỹ năng sử dụng các phần mềm như Endnote, EDO, SPSS, Microsoft office... Hàng năm dịch vụ này đào tạo khoảng 3.000 sinh viên.
Dịch vụ phòng học nhóm: giúp học tập, trao đổi thảo luận nhóm, thực hành kỹ năng tiếng, kỹ năng thuyết trình. Theo con số thống kê từ Tổ Tập huấn và Giải đáp thông tin Thư viện Trường Đại học Hà Nội, mỗi tuần phục vụ trung bình 60 ca với khoảng 240 người trên tổng số 3 phòng học nhóm.
 

Hình 2: Phòng học nhóm tầng 4 - Thư viện Trường Đại học Hà Nội
 

Tuy nhiên, theo khảo sát năm 2013 đánh giá về chất lượng các dịch vụ thư viện có tới 41,7% bạn đọc đánh giá mức độ đáp ứng của thiết bị ở mức trung bình (Kép, 2013). Điều này là do cơ sở hạ tầng vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: Các máy tính được trang bị từ năm 2003 nên đã cũ và cấu hình thấp; Khu không gian học tập mở và các phòng học nhóm ở tầng 4 còn chưa có điều hòa; Thư viện vẫn chưa có một phần mềm quản lý tài nguyên số chuyên nghiệp - một nhân tố mang tính quyết định để phát triển Thư viện số, việc quản lý tài liệu số hoá hiện đang sử dụng tạm một phân hệ trong phần mềm Libol, điều này dẫn tới khả năng tra cứu, truy cập toàn văn trực tuyến và quá trình số hóa tài liệu, học liệu bị ảnh hưởng lớn.

Giải pháp
Để đáp ứng tốt hơn nữa cho việc đào tạo ngoại ngữ hiện nay của Nhà trường, chúng tôi đề xuất một số giải pháp như sau:
Thư viện cần được đầu tư thay mới hệ thống máy tính nghiệp vụ và các máy trạm để đáp ứng tốt nhu cầu tra cứu tài nguyên nội bộ, tài nguyên trên mạng Internet của người dùng và xử lý nghiệp vụ của cán bộ thư viện.
Trang bị điều hòa và máy chiếu cho các phòng học nhóm, phòng tập huấn, bổ sung thêm bàn ghế trong khu vực tự học tầng 4.
Cần đầu tư, xây dựng một Hệ thống quản lý tài nguyên số chuyên nghiệp, giải pháp có thể sử dụng các phần mềm mã nguồn mở như nhiều trường đại học trong và ngoài nước đã sử dụng khá thành công như Dspace, Green Stone.

Kết luận.
Với cơ sở hạ tầng như hiện nay, Thư viện điện tử Trường Đại học Hà Nội có thể tổ chức tốt các dịch vụ cơ bản hỗ trợ cho việc dạy và học ngoại ngữ. Kết quả khảo sát năm 2013 cho thấy: có 11/13 dịch vụ thông tin của Thư viện được người dùng đánh giá đạt chất lượng ở mức trung bình-khá. Trong đó các dịch vụ mượn trả, gia hạn, đặt chỗ tài liệu trực tuyến, dịch vụ đào tạo người dùng tin được người dùng đánh giá chất lượng ở mức khá, tốt (Kép, 2013).
Thư viện điện tử đang ngày càng phát huy thế mạnh trong hoạt động hỗ trợ giảng dạy và học tập trong các cơ sở giáo dục. Với mục tiêu từng bước xây dựng một thư viện điện tử hiện đại, Thư viện Trường Đại học Hà Nội đã và đang được quan tâm đầu tư mạnh mẽ hơn nữa nhằm để hỗ trợ đắc lực cho quá trình nâng cao chất lượng đào tạo nói chung và đào tạo ngoại ngữ nói riêng

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Đức, N. T. (2005). Xây dựng Thư viện điện tử và vấn đề số hóa tài liệu ở Việt Nam. Tạp chí Thông tin và Tư liệu, 2.
Kép, N. V. (2013). Phát triển dịch vụ thông tin tại Thư viện Trường Đại học Hà Nội. (Luận văn), Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Hà Nội.

Người đăng:ThS Nguyễn Văn Kép, Thư viện - Trường Đại học Hà Nội
28-07-2014