Hướng dẫn sử dụng phần mềm Audacity để hiệu chỉnh âm thanh phục vụ giảng dạy kỹ năng nghe


07-08-2014
Với sự phát triển vượt bậc trong lĩnh vực công nghệ thông tin trong những năm vừa qua, phải thừa nhận hiện nay có rất nhiều phần mềm biên tập âm thanh (Adobe Audition, GoldWave, Magix Music Maker, WavePad, Dexster, FX Audio Editor, Diamond Cut, Sony Sound Forge, v.v..) có chất lượng cao và đáp ứng được hầu hết mọi yêu cầu của việc hiệu chỉnh âm thanh nhằm phục vụ giảng dạy và biên soạn đề thi Nghe. Vậy tại sao Audacity lại được khuyên dùng?
  1. Tại sao lại nên sử dụng Audacity?

Việc biên tập, hiệu chỉnh các tập tin âm thanh nhằm phục vụ những nhu cầu và mục đích đa dạng trong giảng dạy và biên soạn đề thi kỹ năng Nghe luôn là một thách thức đối với nhiều giáo viên, đặc biệt là những người không am hiểu nhiều về công nghệ thông tin. Bên cạnh các trở ngại trong việc lựa chọn nguồn tư liệu tham khảo thích hợp, quy trình xử lý âm thanh trong các bài luyện tập và đề thi Nghe thường gây nhiều phiền toái và chiếm nhiều thời gian của giáo viên. Nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên, người viết xin chia sẻ với các đồng nghiệp một số kinh nghiệm trong việc sử dụng phần mềm biên tập âm thanh Audacity.

Với sự phát triển vượt bậc trong lĩnh vực công nghệ thông tin trong những năm vừa qua, phải thừa nhận hiện nay có rất nhiều phần mềm biên tập âm thanh (Adobe Audition, GoldWave, Magix Music Maker, WavePad, Dexster, FX Audio Editor, Diamond Cut, Sony Sound Forge, v.v..) có chất lượng cao và đáp ứng được hầu hết mọi yêu cầu của việc hiệu chỉnh âm thanh nhằm phục vụ giảng dạy và biên soạn đề thi Nghe. Vậy tại sao Audacity lại được khuyên dùng?

Thứ nhất, mặc dù chất lượng của các phần mềm biên tập âm thanh nêu trên đều khá tốt, song hạn chế lớn nhất nằm ở chỗ chúng đều là các phần mềm thương mại (phải trả phí). Người viết không ủng hộ quan điểm sử dụng các phần mềm “lậu” hoặc bẻ khoá (cracked) nên chuyện “dùng chùa” không được tính đến như một phương án. Ngoài ra, trong trường hợp ai đó vẫn chấp nhận sử dụng các phần mềm trên một cách bất hợp pháp, thiết nghĩ cũng cần cảnh báo về việc các bản cài đặt đó thường có chứa rất nhiều mã độc và sẽ gây những hậu quả khó lường cho người sử dụng và máy tính của họ, chưa kể đến việc người sử dụng có thể gặp rắc rối về mặt pháp luật.

Ưu điểm lớn nhất của Audacity là miễn phí và được xây dựng trên mã nguồn mở, đồng nghĩa với việc trong thế giới mạng có hàng triệu người sử dụng và nhiều người trong số đó có hiểu biết sâu sắc về các tính năng cũng như ứng dụng của phần mềm này. Do đó, dù gặp bất cứ khó khăn nào trong quá trình sử dụng Audacity, chúng ta đều có thể gõ thắc mắc vào Google hoặc một công cụ tìm kiếm bất kỳ và câu trả lời sẽ hiện ra trong tích tắc (từ một diễn đàn, một blog hay trang thông tin công nghệ nào đó). Ngoài ra, Audacity cũng là một phần mềm rất trực quan, dễ sử dụng và tương thích với hầu hết các hệ điều hành phổ biến hiện nay như Windows, Mac OS và Linux. Các tính năng của Audacity không hề thua kém, nếu không muốn nói còn vượt trội ở một số điểm, so với các phần mềm thương mại. Với Audacity, chúng ta có thể thu âm, biên tập âm thanh (tăng, giảm tốc độ, kích đại hoặc làm nhỏ âm thanh, làm bớt tiếng ồn, cắt, ghép các tập tin âm thanh, v.v..), đọc và trích xuất tập tin âm thanh dưới nhiều định dạng khác nhau (mp3, wma, wav). Những tính năng này của Audacity rất thích hợp cho việc hiệu chỉnh âm thanh phục vụ giảng dạy và biên soạn đề thi Nghe.

  1. Hướng dẫn sử dụng Audacity để biên tập âm thanh trong đề thi Nghe

Dưới đây là các hướng dẫn cụ thể về cách cài đặt và sử dụng Audacity cho một số khâu xử lý âm thanh trên hệ điều hành Windows. Cách thức sử dụng trên nền tảng các hệ điều hành khác cũng không có nhiều khác biệt so với những hướng dẫn này.

  1. Cài đặt và sử dụng Audacity trên Windows

Bước 1: Tải tập tin cài đặt Audacity tại địa chỉ sau: http://audacity.sourceforge.net

Bước 2: Kích đúp chuột vào tập tin vừa tải về và cài đặt theo chỉ dẫn trên màn hình.


 
 
Bước 3: Để có thể trích xuất âm thanh theo định dạng MP3, ta phải tải xuống và cài đặt plugin LAME tại địa chỉ: http://lame1.buanzo.com.ar (Lưu ý: Phải tải tập tin có định dạng .exe cho hệ điều hành Windows. Sau khi tải về máy, kích đúp chuột vào tập tin .exe này để cài đặt plugin LAME).

  1. Mở tập tin âm thanh trên Audacity

Có nhiều cách để mở một tập tin âm thanh trên Audacity. Dưới đây là hai cách dễ thực hiện nhất.

Cách 1: Kéo tập tin âm thanh bất kỳ và thả vào cửa sổ Audacity.


 
 
Cách 2: Trỏ chuột vào menu File -> Open, sau đó tìm đến tập tin cần mở và nhấn nút Open.


 

  1. Mở nhiều tập tin âm thanh trong một cửa sổ Audacity

Để mở đồng thời nhiều tập tin âm thanh trong cùng một cửa sổ Audacity (để chỉnh âm lượng cho đều nhau, ghép các tập tin âm thanh lại với nhau, v.v…), chúng ta lần lượt kéo từng tập tin âm thanh và thả vào cửa sổ Audacity. Các tập tin sẽ được sắp xếp theo thứ tự từ trên xuống dưới.


 

  1. Lưu lại tập tin âm thanh sau khi biên tập

Có hai cách để lưu lại tập tin âm thanh trong Audacity.



Cách 1- Lưu lại để tiếp tục biên tập/hiệu chỉnh sau: Nhấn chuột vào menu File -> Save Project As, sau đó đặt tên cho tập tin theo định dạng .aup (chỉ đọc được trên Audacity).

Cách 2 – Lưu lại để nghe/ghi đĩa: Nhấn chuột vào menu File -> Export. Đặt tên cho tập tin rồi chọn định dạng âm thanh theo ý muốn (mp3, wma, wav, ogg, flac, v.v…), sau đó nhấn nút Save để lưu lại.
 

  1. Chọn các đoạn/tập tin âm thanh để biên tập

Cách lựa chọn một đoạn âm thanh để biên tập rất đơn giản: chỉ cần bôi đen đoạn âm thanh bất kỳ, sau đó tiến hành các thao tác biên tập bình thường. Nếu muốn biên tập toàn bộ tập tin âm thanh trong Audacity thì bôi đen tất cả tập tin đó (giống như trong soạn thảo văn bản MS Word).


 
 

  1. Một số tính năng hữu ích của Audacity

6.1. Điều chỉnh âm lượng của tập tin/đoạn âm thanh

Bôi đen đoạn âm thanh cần biên tập, sau đó kích chuột vào menu Effect -> Amplify. Dùng chuột điều chỉnh thanh trượt về bên phải để tăng âm lượng và bên trái để giảm âm lượng. Nhấn chuột vào Preview để kiểm tra xem âm lượng đã đạt yêu cầu chưa. Sau khi chỉnh âm lượng xong, đánh dấu vào ô Allow clipping và nhấn nút OK để hoàn tất.



6.2. Sao chép, cắt, dán và xoá một đoạn âm thanh

Bôi đen đoạn âm thanh cần biên tập, sau đó

  • Để sao chép một đoạn âm thanh, kích chuột vào menu Edit -> Copy
  • Để cắt đi một đoạn âm thanh, kích chuột vào menu Edit -> Cut
  • Để dán một đoạn âm thanh vừa được sao chép hoặc cắt đi, kích chuột vào menu Edit -> Paste
  • Để xoá một đoạn âm thanh, kích chuột vào menu Edit -> De-lete


 
 
6.3. Điều chỉnh tốc độ của âm thanh

Bôi đen đoạn âm thanh cần điều chỉnh nhanh lên hoặc chậm lại, sau đó kích chuột vào menu Effect -> Change Speed. Dùng chuột điều chỉnh thanh trượt về bên phải để tăng và bên trái để giảm tốc độ âm thanh. Nhấn chuột vào Preview để kiểm tra xem tốc độ đã đạt yêu cầu chưa. Sau khi chỉnh tốc độ xong, nhấn nút OK để hoàn tất.



6.4. Một số hiệu ứng khác

  • Để tạo một khoảng lặng (silence) trong tập tin âm thanh, trỏ chuột đến nơi cần tạo khoảng lặng trong tập tin, sau đó kích chuột vào menu Generate -> Silence. Điền quãng thời gian theo ý muốn cho khoảng lặng vào ô Duration rồi nhấn nút OK để hoàn tất.


 

  • Để tăng/giảm âm trầm (bass), kích chuột vào menu Effect -> BassBoost.
  • Để làm giảm tiếng ồn/nhiễu cho âm thanh, kích chuột vào menu Effect -> Noise Removal.
  • Để xoá các khoảng lặng cho âm thanh, kích chuột vào menu Effect -> Truncate Silence.



 

  1. Ghép các tập tin âm thanh thành một tập tin duy nhất

Bước 1: Để ghép các tập tin âm thanh lại với nhau, trước hết cần mở đồng thời tất cả các tập tin đó trong cùng một cửa sổ Audacity bằng cách lần lượt kéo từng tập tin âm thanh và thả vào cửa sổ Audacity theo đúng thứ tự.


 
 
Bước 2: Sau khi đã mở các tập tin âm thanh trong cùng cửa sổ Audacity, nhấn nút Time Shift Tool để di chuyển vị trí các tập tin âm thanh theo ý muốn.


 
 
Bước 3: Trỏ chuột vào từng tập tin âm thanh và giữ chuột trái để di chuyển vị trí của tập tin đó theo ý muốn. Lặp lại thao tác này với tất cả các tập tin âm thanh còn lại trong cửa sổ Audacity. Khi ghép các tập tin lại, vị trí âm thanh sẽ đúng như được sắp đặt trên cửa sổ Audacity.


 
 

Bước 4: Lưu tập tin mới lại dưới định dạng .aup để biên tập tiếp nếu cần thiết, hoặc trích xuất theo định dạng MP3/WAV/WMA để ghi vào ổ cứng, thiết bị lưu trữ hoặc đĩa CD.
  1. Thay lời kết
Như trình bày ở trên, phần mềm biên tập âm thanh Audacity có rất nhiều tính năng thích hợp cho việc xử lý âm thanh phục vụ giảng dạy và biên soạn đề thi Nghe. Tuy nhiên, những gì được đề cập trong bài viết này mới chỉ phản ánh được một phần nhỏ các ứng dụng của Audacity. Tỉ dụ như chúng ta có thể sử dụng Audacity để thu âm giọng nói, tạo nhạc nền, nhạc chuông điện thoại, bỏ lời hát ra khỏi bản nhạc (làm nhạc karaoke), trộn các tập tin âm thanh với nhau, làm hiệu ứng fade-in, fade-out, v.v..
Trong khuôn khổ bài viết ngắn này, chắc chắn còn nhiều nội dung và tính năng khác của Audacity cũng như các thủ thuật biên tập âm thanh vẫn chưa được đề cập chi tiết. Mọi thắc mắc và ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ thư điện tử: ntuanky@gmail.com


TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Barad, D. P. (2009). Pedagogical Issues Related to Speaking and Listening Skills and Sound Editing Software: Audacity. ELT Weekly, 1, 27.
  2. Döpel, M. G. (2007). Review of “Audacity” and “Propaganda”: Two applications for podcasting. Electronic Journal of Foreign Language Teaching, 4(1), 159-164.
  3. Farnell, A. (2010). Designing sound (pp. 310-312). Cambridge: MIT Press.
  4. Li, B., Burgoyne, J. A., & Fujinaga, I. (2006). Extending Audacity for Audio Annotation. In ISMIR (pp. 379-380).
  5. Mazzoni, D., & Granneman, S. (2007). Podcasting with Audacity: Creating a Podcast With Free Audio Software (Digital Short Cut). Pearson Education.
  6. Team, A. D. (2007). Audacity: The free, cross-platform sound editor. Audcitystore.com

Các trang web:
http://audacity.sourceforge.net/help
http://manual.audacityteam.org/index.php?title=Main_Page
http://en.wikipedia.org/wiki/Audacity

Người đăng:Nguyễn Văn Kỷ (Khoa tiếng Anh, Trường Đại học Hà Nội)
07-08-2014